Najczystsze dźwięki. Psalm 33 | II Niedziela Wielkiego Postu | Rok A

II Niedziela Wielkiego Postu | Rok A

Psalm 33

Okaż swą łaskę ufającym Tobie.

1 Sprawiedliwi, wołajcie radośnie na cześć Pana,
prawym przystoi pieśń chwały.
2 Sławcie Pana na cytrze,
śpiewajcie Mu przy harfie o dziesięciu strunach.
3 Śpiewajcie Jemu pieśń nową,
pełnym głosem pięknie Mu śpiewajcie!
4 Bo słowo Pana jest prawe, a każde Jego dzieło niezawodne.
5 On miłuje prawo i sprawiedliwość:
ziemia jest pełna łaskawości Pańskiej.
6 Przez słowo Pana powstały niebiosa
i wszystkie ich zastępy przez tchnienie ust Jego.
7 On gromadzi wody morskie jak w worze:
oceany umieszcza w zbiornikach.
8 Niech cała ziemia boi się Pana
i niech się Go lękają wszyscy mieszkańcy świata!
9 Bo On przemówił, a wszystko powstało;
On rozkazał, a zaczęło istnieć.
10 Pan udaremnia zamiary narodów;
wniwecz obraca zamysły ludów.
11 Zamiar Pana trwa na wieki;
zamysły Jego serca – poprzez pokolenia.
12 Szczęśliwy lud, którego Bogiem jest Pan –
naród, który On wybrał na dziedzictwo dla siebie.
13 Pan patrzy z nieba, widzi wszystkich synów ludzkich.
14 Spogląda z miejsca, gdzie przebywa,
na wszystkich mieszkańców ziemi:
15 On, który ukształtował każdemu z nich serce,
On, który zważa na wszystkie ich czyny.
16 Nie uratuje króla liczne wojsko
ani wojownika nie ocali wielka siła.
17 W koniu zwodniczy ratunek
i mimo wielkiej swej siły nie umknie.
18 Oto oczy Pana nad tymi, którzy się Go boją,
nad tymi, co ufają Jego łasce,
19 aby ocalił ich życie od śmierci i żywił ich w czasie głodu.
20 Dusza nasza wyczekuje Pana, On jest naszą pomocą i tarczą.
21 W Nim przeto raduje się nasze serce,
ufamy Jego świętemu imieniu.
22 Niech nas ogarnie łaska Twoja Panie,
według ufności pokładanej w Tobie!

* * *

Sprawowanie liturgii będzie w szerokim sensie medytacją nad pragnieniem Boga i nad Jego wolą. Czego zatem Pan chce od człowieka? Jak ludzie mają się modlić, by nasycić Boże oczekiwanie, a nie byle jak, według chwiejnej zachcianki, emocji, egzaltacji? Jakiego spotkania na modlitwie Bóg pragnie, by serce, które On stworzył, zmieniało się? W chwilach celebracji liturgicznej dusza wierzącej osoby nie tylko wychwala wielkie dzieła Stwórcy, lecz także ma szansę przyłączyć się do Bożego działania. Liturgia to kontemplacja sprawcza, która nie będzie jedynie pobożną teorią, ale uobecnieniem, ponownym stawaniem się, aktualizacją w ludzkim życiu czynów Pana. Chrystus już raz na zawsze, historycznie, w konkretnej chwili ukrzyżowania i zmartwychwstania dokonał dzieła zbawienia. Nie ma potrzeby podwajania tego, co stało się na Golgocie i do czego doszło w poranek wielkanocny. Krzyż i pusty grób są skuteczne, ale dusze bywają puste, spragnione, w potrzebie. Liturgia to szansa, by owoce Paschy przez akt wiary przeszły do dyspozycji człowieka. W istocie to Bóg sprawuje świętą liturgię, tak samo jak osobiście poprowadził paschalne dzieło zbawienia (w. 4). Psalmista nazywa zbawczy zamiar Pana niezawodnym. Kto zechce, odnajdzie źródło potężnej wiary i sam będzie wierzył, odczuwając wewnętrznie skuteczność, praktykę Bożego zbawienia. Celebracja liturgii z wiarą zakłada doświadczanie mocy Boga w ludzkim życiu.

Czy udział w świętej liturgii ożywia twoje działanie, pracę, służbę? Czy celebrujesz liturgię, by potem lepiej działać? Jest to kult martwy czy sprawczy?

Znawcy biblijnej księgi psalmów utrzymują, że medytowany w drugą niedzielę wielkopostną hymn pierwotnie był skomponowany w celach liturgicznych. Tym samym musiał stanowić ważną część świątynnej celebracji. Nie wiadomo dokładnie, jakiej świątecznej liturgii szczególnie służył – być może śpiewano go w czasie wielu dni kultu. Z pewnością Psalm 33 nie ma jednego konkretnego autora. Mógł powstawać latami. Wierny lud, przybywając do jerozolimskiej świątyni, dodawał, wymadlał, komponował kolejne i poszczególne wersety. Pieśń więc wypłynęła spontanicznie z serca wierzących, będąc owocem żywego, wspólnotowego doświadczenia Boga na modlitwie. To dlatego powtarza się tu wołanie o radosny śpiew (w. 1–2). Chórowi towarzyszą grajkowie najpiękniejszych instrumentów – harfy oraz cytry, bo dla Boga tylko to, co szlachetne i najcenniejsze. Wspomniane harfa i cytra są drogocennymi instrumentami antyku, a grając na nich, mistrzowie potrafili wydobywać najczystsze, najpiękniejsze dźwięki. Stwórca kładzie swoje dłonie na duszy niczym wytrawny muzyk. A dusza nie powinna fałszować.

Kochasz liturgię czystą, piękną, sprawowaną godnie? Nie ulegasz współczesnej pokusie udziału w liturgicznych eksperymentach? Nie propagujesz ich? Czy Pan słyszy z twojej duszy jakieś fałszywe, nieszczere dźwięki? Jakie?

Piękna kompozycja Psalmu 33 jeszcze bardziej rozszerza myślenie i rozważanie o Bogu. Nagle liturgia wchodzi w nową przestrzeń.  Z początku miejscem i ołtarzem wykonania psalmu były co prawda konsekrowane, ale ciągle jeszcze doczesne krużganki jerozolimskiej świątyni. Niespodziewanie sklepienie oratorium otwiera się nad duszą śpiewaka, a on sam spostrzega cały kosmos – piękno wszechświata, przez które musi ujawnić się nade wszystko nieskończone piękno Stwórcy (w. 6–7). Objawia się więc Pan, który kosmiczne wody jednym ruchem, jakby od niechcenia, bez wysiłku, zebrał niczym ulotną ciecz z kubka, mieszcząc małą kroplę doczesności w skórzanym worku – inni tłumaczą to miejsce: „Jak na tamie, która swoim ciężarem podtrzymuje silne fale”. Pan nadał kosmosowi granice czasu. Planety i gwiazdy są wciąż imponująco piękne, lecz jednocześnie bardzo pokorne wobec Bożego majestatu. To dlatego z istnienia stworzeń można sprawnie dojść do prawdziwego istnienia Stwórcy. Ateizm stracił wszelkie argumenty, a ateiści wymówki. Bóg jest odwiecznym Liturgiem, Celebransem gwiazdozbiorów. To, co istnieje, wychodząc z Jego ręki, nie powinno być przeciętne, lecz majestatyczne, wysokie, ambitne jak gwiazdy. I nie może od Stwórcy oddalać, skoro wręcz Go udowadnia.

Czy dzisiaj mocniej wierzysz w Boga? Czy upadasz w żywotności wiary? Co to powoduje? Czy świat stworzony przepowiada ci Boga?

Kosmiczna liturgia niespodziewanie przeobraża się w wielką bitwę, w zmaganie, w zbrojny konflikt. Co się dzieje? Rytualny śpiew będzie teraz podobny do wojennego okrzyku, który odważny wódz podnosi po to, by pobudzić wojowników do walki oraz animować ich ducha (hebr. teru’ah – zawołanie do boju, okrzyk wodzowski, sygnał na początku walki, na który szyki ruszają do zmagania się z wrogiem, umówione hasło wojenne, szyfr do wszczęcia bitwy; w. 3). Wydaje się jednak, że przede wszystkim chodzi tutaj o wewnętrzne pole walki. Z duszy ludzkiej ma ujść głos stłamszony, zalękniony, uległy, kuszony rezygnacją albo tchórzostwem. Naprzeciw kosmosu ma wyjść prawdziwy wojownik egzystencji, który wie, czego pragnie i na co się w życiu porywa. Siły natury są mocne, ale nie przemogą Pańskiej pomocy dla duszy.

Czy modlitwa i liturgia budują w tobie odwagę do życia?

W Psalmie 33 ukryty zostaje jeszcze jeden paradoksalny wniosek. Oto serce modlącego się człowieka łatwo ulega sloganom i przyzwyczaja się do ogólnych terminów, które nic praktycznego nie wniosą do duchowości. Że Bóg jest ukryty w świecie, a nawet wycofany. Że będąc wierzącym, trzeba powtarzać refren o maluczkości, o pokorze. To prawda, lecz to wszystko są efekty nawrócenia w duszy, a nie cechy Boga. Psalmista opisuje Stwórcę jako panującego nad zawiłą linią historii. Pan nie szuka doczesnego tryumfu, to fakt, ale wkracza odważnie w przebieg ludzkich dziejów (w. 10). Bóg stworzył rzeczywistość, lecz również w nią ingeruje, nieraz narusza wyniosłe, a tak samo puste, więc groźne w skutkach plany człowieka. Tym samym ludzie Boga nie powinni chować się w cień. Ucieczka zawsze zdradza brak wiary w działanie Pana, mimo okrągłych, religijnych terminów, które jest skłonna kultywować. Stanięcie z otwartą przyłbicą wobec meandrów historii  to dopiero dowód, że ktoś wierzący naprawdę opiera się na Bogu.

Czy mocno wierzysz i całkowicie ufasz, że Chrystus jest ostatecznym Panem historii? Czy w skomplikowanych momentach dziejów nie popadasz w zwątpienie, ale jednakowo, z mocą, jeszcze bardziej trwasz w Bogu?

Dojrzały udział w Boskiej liturgii, jaka została opisana w pierwszym z rozdziałów medytowanego dzisiaj psalmu, daje duszy wierzącej duży dystans wobec fikcyjnych kultów, rytuałów, a nawet imitacji liturgii, jakie ludzie bez wiary produkują w zastępstwie po to, by uniknąć adoracji jedynego Boga i uczcić siebie. Społeczność, która porzuciła szacunek do Bożej rzeczywistości, musi zbudować dla siebie stelaż alternatywnych realiów. Autor hymnu pokazuje jakiś szczyt ludzkich liturgii, tak dobrze znanych w historii choćby z czasów komunizmu: mauzolea, zbrojne procesje wojsk, ołtarze karmazynowych trybun. A dziś to kult materializmu, gadżetu, relaksu. W Psalmie 33 ich role zapowiadają konne zaprzęgi, dumne rydwany, dwory królewskie, które i tak nie zdołają ocalić wojownika (w. 16–17). Na koniec rozważania poeta raz jeszcze konsekwentnie zaprasza do ufności wobec Bożego Prawa. Pan stworzył ludzkie serce i tylko Boże zasady dają jakąkolwiek szansę ludzkiemu istnieniu.