
I czytanie: Dz 2, 1–11
Historia zapisana w Dziejach Apostolskich w tę niedzielę przechodzi dokładnie o jeden rozdział do przodu. I jak jedenaście wersetów wstępu do tej księgi opisywało historyczny fakt wniebowstąpienia Pana, tak podobnych jedenaście zdań przekazuje opowieść o poruszającym wszystkich momencie zstąpienia Ducha Świętego. Czy ludzie wtedy wiedzieli już coś o trzeciej Osobie Trójcy? Zapewne niewiele. Moment przyjścia Ducha Pana nie jest katedrą wiedzy, ale sceną uczuć, na której dzieje się jedno wielkie poruszenie wszystkich. Tak powinien kończyć okres wielkanocny ktoś, kto przystępuje do rozważania pierwszego czytania na dziś – nieobojętny, nie zimny, ale przebudzony wewnętrznie, zmotywowany, a nawet zdeterminowany.
Czym podsumujesz okres paschalny? Postąpiłeś duchowo do przodu czy dotyka cię obojętność, chłód?
Konkretną chwilą wydarzenia jest dzień Pięćdziesiątnicy. Ale dziś w modlitwie myślnej od dat w kalendarzu ważniejsi będą ludzie, którzy to wszystko przeżywają. Łukasz, autor księgi Dziejów, zdobywa się na to, by określić ich wszystkich mianem Żydów. Fakt, są to Judejczycy, ale żyjący w diasporze, czyli w stanie cywilizacyjnego rozproszenia. Stąd biorą się te wszystkie niezwykłe nazwy krain, a mianowicie Partia i Media, Elam czy Mezopotamia oraz wiele innych (w. 9–11). Hebrajczycy wierzą w jednego i tego samego Boga, znają Go i żyją według prawa Stwórcy, lecz funkcjonują pośród różnych, czasem obcych sobie kultur. Ośrodkiem ich tożsamości jest Jerozolima, do której pielgrzymują, aby obchodzić Zielone Świątki.
Scena zstąpienia Ducha Świętego to opis barwny i bardzo dynamiczny. Sam autor tekstu od początku wprowadza stan wielkiego pragnienia, napięcia i oczekiwania. To nie jest pierwsza lepsza opowieść o kolejnym cudzie, które tak często zdarzały się za czasów ziemskiego życia Pana Jezusa. Pięćdziesiątnica będzie czymś jedynym, wyjątkowym, co nie powtórzy się kolejny raz. Łukasz rozpoczyna więc narrację od okrzyku: nareszcie! Jest niecierpliwy (w. 1) i chce wybudzić z duchowego marazmu wszystkie pokolenia chrześcijan, które będą modliły się tym fragmentem Bożego słowa. Po Pięćdziesiątnicy nie wolno być dalej codziennym, ubranym w ten sam golf co zawsze, podającym rękę o tej samej godzinie wybranym tylko ludziom. Serca wszystkich płoną wręcz od gorliwości – wreszcie! Pan jest bliski, żywy, dotykalny, spełnia się historia wiary i obietnica zbawienia. Po prostu nie da się być wciąż obojętnym albo sceptycznym, albo nawet skalkulowanym.
Umiesz postępować w życiu od złego do dobrego i od dobrego ku lepszemu? A może funkcjonujesz od lat ciągle w tych samych schematach działania, modlitwy czy relacji? Kiedy zaryzykujesz, by się rozwijać?
Najbardziej porusza zejście się w jedno miejsce przedstawicieli kultury hebrajskiej z diaspory. Plac akcji zapełnia się ich bezładną bieganiną. Zapewne przepychają się w różnych kierunkach, krzyczą coś jedni do drugich, ale trudno jest im się nawzajem usłyszeć. Najważniejsze, że nie stoją statycznie. Zstąpienie Parakleta to nie jest stop-klatka, ale wystrzał, znak do biegu. Dlaczego ci ludzie są tak poruszeni? Bo mimo ich różnorodności Duch Święty jednakowo dociera do wszystkich, nikogo nie pozostawia na zewnątrz całej tej historii (gr. idia – tożsamość, wspólnota kultury, istota wspólna wszystkim, spójnik; w. 6). To nie tylko mowa zrozumiała dla każdego, ale taki sposób działania, który jednoczy różnorodności.
Co cię dezorientuje? Gdzie wyczuwasz chaos w swoim życiu, działaniu czy myśleniu? Jak myślisz wyprowadzić to na prostą?
Wystarczy wyobrazić sobie całe zajście – jak Żydzi biegają wokół, ile tam chaosu, pytań o to, co się dzieje, zamętu i dociekania. Duch Święty umiejętnie działa ponad zmiennością i ruchem. Rozbiegany tłum znów stanie się narodem zebranym przez Boga.
II czytanie: Ga 5, 16–25
Nie ma bardziej duchowego pisma, które wyszłoby spod ręki lub pod dyktando Pawła z Tarsu, jak List do Galatów. Kilka jego fragmentów jest wręcz ryzykownych w takim sensie, że wprost wzywa do wyzwolenia, do życia wolnością za wszelką cenę. Ludzie religijni wolą regułki, na których można się bezpiecznie opierać. Gadanie o swobodzie brzmi niebezpiecznie i zawadiacko. Paweł Apostoł nie jest co prawda rewolucjonistą. Wie dobrze i tak samo tłumaczy to w swoim piśmie do chrześcijan galackich, że wolności może używać tylko ten, kto włada nad sobą. A panem siebie będzie jedynie osoba duchowa, panująca nad popędami ciała. Stąd ta odwaga ryzykownego nawoływania do wolności. Przecież samo przyjście Ducha Świętego do Kościoła to również ryzykowny moment, a nie sztywny, apelowy scenariusz dla uczniów ze szkoły podstawowej.
Dzieje Apostolskie pokazywały niespójny tłum Żydów z różnych kultur, biegających na oślep w sprzecznych kierunkach. Coś się tam wydarzyło, ale nikt nie wie jeszcze, o co w zasadzie chodzi. Aż przyjdzie Duch Święty i wyprowadzi zagubionych z labiryntu. Myślenie autora Listu do Galatów, którego fragmenty medytowane są w dzień Pięćdziesiątnicy tego roku, jest w istocie podobne. Tyle że Paweł z Tarsu odnosi się już nie do zewnętrznej sceny zdarzeń, a do wnętrza człowieka. Dusza może ulegać dezorientacji. Kiedy? Odpowiedź Apostoła jest konkretna: wówczas, gdy daje się owładnąć totalności działań czysto materialnych (gr. erga – uczynki, dzieła, dokonania; w. 19). Materializm to podstępna sieć, która zniewala przez cudzołóstwo, bałwochwalstwo albo czary i wiele, wiele innych aktów, zredukowanych jedynie do poziomu doczesnej tkanki.
Czy nie stałeś się materialistą? Jesteś dalekowzroczny, inteligentny, a może ulegasz gusłom, horoskopom, przesądom albo plotkom?
Dlaczego człowiek jest tak głupi, że naciąga na siebie zniewalającą sieć materii? Bo to, co doczesne, wydaje się dawać bezpośrednią, namacalną, bezpieczną i szalenie łatwą odpowiedź. Nie trzeba się męczyć i szukać, wystarczy zapłacić, dać sobie skuć rękę, odpowiednio zagłosować, nigdy się nie buntować. Materia jest łatwa, ale skończona. Potrafi dostarczać doraźnej odpowiedzi na daną chwilę. W dalszej perspektywie zaczyna jednak się jąkać albo kluczyć i człowiek gubi mądrość, czasem nawet popadając w rozpacz. Paweł Apostoł mówi, że droga duchowości jest trudniejsza i trzeba się na niej natrudzić. Wypada dać z siebie więcej, ale to, co duchowe, stanowi trwały owoc życia, a nie przejściową błyskotkę, lajk, szklany dom, który jutro zmiecie najlżejszy powiew wiatru. Życie duchowe jest owocne (gr. karpos – owoc, skarb, wytłoczenie, wyrzeźbienie, wykucie w skale, trwałe osiągnięcie i dokonanie czegoś na zawsze; w. 22). Kto zna miłość, radość, pokój, dobroć albo życzliwość, czasem nie ma argumentów intelektualnych albo nie starcza mu do pierwszego. Ale nigdy nie traci sensu życia.
Duch Święty zdobywa miejsce w ludzkiej duszy i próbuje wydobyć ją z bezpiecznego materializmu. Na początku człowiek panikuje, bo wszystkie podpory zdają się uciekać spod nóg. Dobrze, kochanie kochaniem, ale trzeba pilnować pełnej miski. Nie, nie trzeba – przekonuje Paraklet – należy pilnować sumienia, ducha i serca, a reszta poukłada się sama. Gdzie żyje chaotyczny człowiek, tam pojawią się dziury w budżecie. A gdzie skromny, ale uczciwy, prosty, rzetelny biedak zaczyna kłaść fundamenty, tam robota wydaje się iść sama.
Ewangelia: J 15, 26–27; 16, 12–15
Duch Święty jest konieczny, by człowiek skutecznie szedł za Jezusem. Fragment Ewangelii Jana, którym tłumaczona jest uroczystość Pięćdziesiątnicy w cyklu czytań z roku B, to różne rozdziały i wersety mowy Pana podczas Ostatniej Wieczerzy. Można w nich znaleźć jeden wspólny wątek. Najpierw Chrystus poniekąd cofa się do momentu przyjęcia chrztu pokuty z rąk Jana Chrzciciela w Jordanie. Wówczas zstąpił na Niego Duch Boży w postaci gołębicy i świat pierwszy raz dowiedział się, że Jezus jest Synem Bożym, umiłowanym Ojca, drugą Osobą Trójcy Świętej. Czy zgromadzeni tam ludzie, widząc, co się dzieje, mogli coś rozumieć? Przecież nad Jordan zdążali grzesznicy, rzezimieszki, osoby, którym nad wyraz ciążyło sumienie, a Chrzciciel zdejmował z nich jarzmo winy. Lekkie serce, któremu wiele przebaczono, widzi więcej wzrokiem ducha niż sucha, wystudiowana inteligencja.
Uczniowie zgromadzeni w Wieczerniku też są zdezorientowani. Pan rozpoznaje ich stan, dlatego nie wymaga zbyt wiele. Dostrzega w nich swoje dzieci, które trzeba prowadzić za rękę, wyjaśniać rzeczywistość i czuwać, by z dnia na dzień coraz pewniej stawiali kroki (w. 13). To jest również jedna z ról Ducha Świętego. Ludzie mają tak wiele pytań o sens ich własnej egzystencji. Po co cierpienie? Co jest istotą życia? Czy Bóg istnieje? Jak zaufać miłości i nie ranić ukochanych osób? Wraz z biegiem lat liczba pytań i wątpliwości narasta. Na wiele kwestii człowiek jest zdolny odpowiedzieć na podstawie własnych doświadczeń czy faktów historii. Większość dylematów znajduje się jednak poza granicą ludzkich możliwości zrozumienia. I co wówczas?
Jakie są twoje największe wątpliwości? Czego nie potrafisz zrozumieć w swoim życiu? Czy zwracasz się z tymi pytaniami do Boga? A może tkwisz w jałowej analizie bez końca albo radzisz się przypadkiem napotkanych ludzi?
Na to pole bezradności śmiało zstępuje Duch Święty. Wiele ciemności zostanie rozjaśnionych nie dlatego, że można dać jakąś wystudiowaną odpowiedź. Odpowiedzią bardzo często jest intuicja duchowa i bywa, że to właśnie ona przynosi ludzkiej duszy odpocznienie. Pan zapewnia, że Duch Święty będzie brał wiedzę od Ojca i wyjaśniał przyszłość (gr. anangellein – odkrywać tajemnicę, zgadywać, odsłaniać, objawiać; w. 15). Nie chodzi tu o nadzwyczajne zdolności, ale o pewną pedagogikę poznania. Kto żyje pod wpływem Ducha Bożego, patrzy na świat innym wzrokiem. Z dnia na dzień nabywa wiedzy duchowej, która pozwala składać sens z najbardziej zawiłych i złożonych wydarzeń.
Mimo że Chrystus wyczuwa konfuzję Apostołów w Wieczerniku i widzi, jak bardzo przypominają zagubione dzieci, nie przestaje od nich wymagać. Uczniowie powinni świadczyć (w. 27). Gdy nadchodzi Duch Prawdy i składa ludzkie wnętrze – niektóre pytania zyskują swoją odpowiedź, a inne, bardziej zakryte, człowiek wyczuwa, odkrywa z biegiem czasu – chrześcijanin nie może pozostać dalej kimś pasywnym. Świadek to nie ktoś, kto wykazuje prawdę Ewangelii na podstawie własnych mocy i zdolności. Świadek nie kieruje palca na własną pierś z orderami, nie zaświadcza sobą, lecz skanduje z przekonaniem: gdyby nie Chrystus, na nic to wszystko.
Zobacz nasze inne aktualności