Całemu światu głoście Ewangelię

XXI niedziela zwykła | Rok C

Psalm 117

Całemu światu głoście Ewangelię!

¹ Alleluja. Chwalcie Pana, wszystkie narody,
wysławiajcie Go, wszystkie ludy,

² bo Jego łaskawość nad nami potężna,
a wierność Pańska trwa na wieki.

***

Danego na tę niedzielę przez Matkę Kościół modlącym się Psalmu 117 nie można nawet nazwać krótkim – on jest wręcz maleńki w swej formie. Rzadko zdarza się, że jakiś hymn można na pulpicie kantora lub śpiewaka objąć jednym okiem, a tak dzieje się w przypadku dzisiejszej modlitwy. Czasem interpretowano Psalm 117 jedynie jako epilog do Psalmu 116, ale to nie była dobra ani właściwa interpretacja. Asceza jest konieczna do wzmocnienia dynamiki wiary. Uboga, niepozorna forma skrywa intymnie, zazdrośnie wielką treść. Nie wszystko trzeba wystawiać z wnętrza na widok ludzkich oczu. Czy więc tak wiotka konstrukcja literacka to przypadek, czy zamierzony przekaz? Patrząc od strony literackiej, Psalm 117 to wersetowo najkrótszy utwór z całego biblijnego psałterza. Ale nie wolno dać się zwieść jego widocznej na pierwszy rzut oka, pisarskiej zwięzłości. Bo Psalm 117 opowiada w dwóch wierszach o istocie wiary. O tym, że Bóg prawdziwego Objawienia chce się dać nie tylko Izraelitom, ale wszystkim ludziom. I o tym, że narody całej ziemi uznają w Nim Pana oraz Zbawiciela.

Co dla ciebie oznacza słowo „asceza” lub „ascetyczny”? Jakie środki ascetyczne stosujesz w swoim życiu duchowym do wzmocnienia wiary? Czy nie jesteś przesadnie „barokowy” w modlitwie, w formach przeżywania wiary? Nie jest w nich za dużo „zewnętrzności”? Umiesz dbać o dobre ukrycie własnej duszy, o dyskrecję  czy twoja modlitwa to raczej religijny show? To sanktuarium czy wszystko na pokaz? Asceza łączy się w twojej duszy z pobłogosławioną przez Jezusa ewangeliczną prostotą dziecka?  

Gdyby porwano się na dodawanie do tak majestatycznej prawdy wiary obszernych, teologicznych traktatów, w ich ostatnim rozdziale spotkano by się jedynie z bezradną pointą i pytaniami: Kiedy to się stanie? Jak to możliwe, że wszyscy ludzie poznają Boga? Krótka forma Psalmu 117 uczy, że powszechność wiary nie leży w mocy ludzkiej, ale jest działaniem Bożej łaski, Bożego przyciągania, jakie skutecznie i systematycznie pracuje w sercu i umyśle człowieka. Misja rozkrzewiania wiary bierze ten fakt za swój fundament. Nie daj Boże, gdyby kiedyś w Kościele ktoś pomyślał, że ewangelizacja to zespół czysto ludzkich metod albo umiejętności. Z drugiej strony warto też ufać, że ostatecznie nawet kościelnymi zgorszeniami nie da się ludziom słabym wolitywnie przeszkodzić w ich drodze do Boga. Pan nieustannie pociąga wszystkie dusze ­na świecie i dba szczególnie o wiarę osób bezsilnych albo żyjących w bezbożnym środowisku.

Czy jesteś naprawdę pokorny w twojej misji przekazu wiary? Rozumiesz, że to łaska jest skuteczna, a nie duszpasterskie metody? Że praca pastoralna to tylko kontekst? Nie cofasz się, gdy ktoś na twoich oczach wątpi? Czy nie pozwalasz na to, by słabości wewnętrzne Kościoła, odpowiedzialnego w końcu za misję wiary, podcięły w tobie korzenie gorliwości?

Na początek rozważania warto jeszcze dodać, że Psalm 117 to również maleńka część tak zwanego hallelu, czyli biblijnej modlitwy uwielbienia Pana. Hallel z psałterza tym różni się od wytężonych pochwał modlitewnych z innych religii albo prymitywnych kultów, że nie jest przede wszystkim emocjonalny, uczuciowy albo ekstatyczny – jest oparty na faktach. Bóg istnieje oraz działa, a tym samym nie zawodzi. Dusza wierzącej osoby może oprzeć się na tym realnie, praktycznie. Dlatego tekst utworu zaczyna się terminem gloryfikującym Bożą niezawodność (hebr. halleluiah – chwalmy Jahwe, wysławiajmy jedynego Boga; w. 1). Modlitwa pochwalna jest stanem duszy po credo. Wyznanie wiary w Stwórcę zakłada mocną nadzieję, że Pan przeprowadzi swoje dzieło. Ale modlitwa gloryfikująca już przekroczyła granicę napiętego oczekiwania. Zna się na pozorach przeciwnego Bogu działania doczesnych sił, a nawet kpi sobie z tego, bo została upewniona co do skuteczności Pańskich wyroków oraz zamiarów. Nic ostatecznie nie powstrzyma Boga.

Czy ufasz Bogu bezwarunkowo? A może twoje serce chwieje się w obliczu pozornego tryumfu przeciwnych Jemu sił?

Bardzo ważne będzie rozszerzenie, które autor tekstu zamieszcza już na początku modlitwy. Żydzi w Starym Testamencie mentalnie mocno skupiali się na swoim narodowym wybraństwie. Judaizm był dumny z własnej wyłączności spośród innych nacji oraz plemion. Czasem tak dumny, że zapominał o misji wobec pogan. Dlatego, jeśli w jakimkolwiek fragmencie starotestamentalnym pojawia się odważne nawoływanie do powszechności wiary, ma ono zawsze kolosalne, przełomowe znaczenie. W Psalmie 117 wierzą w Pana oraz Panu nie tylko Hebrajczycy, ale wszystkie narody na całym świecie. Wyraźnie jest tu mowa również o nacjach pogańskich (w. 1b). To umacnia przekonanie, że każdy człowiek, nawet błądzący w oparach duchowej lub moralnej ignorancji, jest zdolny otworzyć się na wewnętrzne światło, żyć nim, w jego blasku dokonywać wyborów. Nie należy nigdy porzucać misji wobec osób zamkniętych, zbuntowanych, zepsutych albo nieświadomych. Ich serca cierpią w ciemności, ale blask Bożej prawdy wciąż działa, pozostając choćby małą iskierką na dnie człowieczej duszy. Niezłomna wierność Stwórcy przenika zarówno historię całej ludzkości, jak i dzieje pojedynczego człowieka – naprawdę każdego człowieka.

Czy nie masz tendencji do zamykania się w wygodnych, uformowanych, „doskonałych” grupach religijnych? Umiesz spotkać się z duszą wątpiącą? Jak wówczas reagujesz, jak działasz, by ta osoba otworzyła się na Boga? Pragniesz misji na zewnątrz? Pragniesz misji do nieznających jeszcze Chrystusa?

Istotną treścią medytowanego w tę niedzielę hymnu wydaje się jego drugi werset, w którym w jednej myśli streszczone zostały dwie ciekawsze, najbardziej poruszające i przyciągające ludzi cechy Pana Boga. Pierwsza to Jego miłosierdzie (hebr. hesed – łaskawość, przychylność, dobrotliwość, niepochopność, cierpliwość; w. 2a). Wielu ludzi potrafi zachować się przychylnie wobec bliźniego, darować dług lub przykryć błędy hojnością milczenia. Ale doświadczenie Bożego miłosierdzia to nieludzka ulga. Kto je otrzyma, nie przestaje tęsknić za obecnością Pana w swojej duszy. Druga z Bożych charakterystyk, o jakich wspomina autor Psalmu 117, to wierność Pańska (hebr. emet – lojalność, wsparcie, solidarność, uczciwa miłość drugiego; w. 2b). To nie jest sojusz ludzki ani nawet szlachetna przyjaźń. Bóg jest tak wierny człowiekowi, że nie zostawia go, nawet gdy ten traci wiarę albo trwoni moralność. Z wierności wobec ludzi Pan wynosi często same straty, nic nie zyskuje. Ludzkie serce nie znajdzie w sobie podobnej siły. Kto się oprze takiemu Bogu?

Czy przyjaźń z Bogiem fascynuje cię ponad wszelkie więzi i rozrywki doczesności? A może to tylko formalność i świat w istocie jest twoim wielkim skarbem?

Wspomniane wyżej terminy, jak zapewniają znawcy Pisma Świętego, tworzą w tekście niepowtarzalną figurę retoryczną, którą w starożytnej literaturze określano mianem hendiadys – coś opisującego daną rzeczywistość za pomocą dwusłowia połączonego spójnikiem. W sercu Psalmu 117 jego hendiadys jest zastosowany po to, by opowiedzieć wszystko o wiernej miłości Boga i o Jego nieustannej życzliwości. Skoro tekst Psalmu 117 jest krótki, a zarazem tak znaczący w swym przekazie, to na koniec może warto nauczyć się go na pamięć. Nie będzie to dla nikogo większym trudem – przeciwnie, da wiele duchowej korzyści. Katolickie życie wewnętrzne z całych sił poleca przecież praktykę aktów strzelistych. Istota wiary nie jest tym samym przekazywana drogą męczących, intelektualnych dociekań, których coda przypomina rozpaczliwie męczącą próżnię. Naopowiadano, dodano tyle argumentów, a jest się ciągle w punkcie niewiadomego wyjścia. Studium ma podprowadzić właśnie pod strzelisty akt wiary, a do tego znakomicie służy maleńki Psalm 117.

Bóg potrafi dotrzeć do każdego z ludzi i każdego ostatecznie przyciągnąć w swoją stronę. To wielka podstawa misyjności. Byle nie przeszkadzać Panu w rozkrzewianiu wiary.